Istorija Pesme Evrovizije – 2. deo: 1999 – 2003. godine

Istorija Pesme Evrovizije - 2. deo - 1999 - 2003. godine

Maj 2019: Drugi deo teksta o istoriji Pesme Evrovizije za vreme neučestvovanja Savezne Republike Jugoslavije / Državne zajednice Srbije i Crne Gore je posvećen poslednjim godinama održavanja ovog najdugovečnijeg televizijskog takmičenja u Evropi u formi jednovečernjeg festivala. Dakle, odnosi se na period od 1999, kada je Jerusalim bio domaćin, do 2003. godine, kada je letonska prestonica Riga obavljala funkciju domaćina.

Već 1999. godine je ovo takmičenje počelo da evoluira u spektakularan televizijski događaj čemu je najviše doprinelo ukidanje revijalnog orkestra te godine, kao i ukidanje pravila obaveznog izvođenja takmičarskih kompozicija na maternjem jeziku. Priču razvoja Evrovizije u spektakularan muzički festival su usavršili Šveđani naredne 2000. godine, započevši proces organizacije takmičenja u velikim sportskim dvoranama.

Eksperimentisanje sa pravilom pauziranja je konačno ukinuto 2003. godine, kada je EBU odlučila da naredne 2004. godine konačno uvede kvalifikaciono polufinalno veče u sistem takmičenja.

Jerusalim 1999.

Ovo 44. po redu izdanje takmičenja za Pesmu Evrovizije će ostati upamćeno po tome što je to bila prva Evrovizija na kojoj nije bio prisutan revijalni orkestar, prvo takmičenje na kojem je ukinuto pravilo obaveznog izvođenja pesama na maternjem jeziku i uvedena jezička sloboda po pitanju toga na kom će se jeziku učesnici predstavljati, i prvo izdanje koja su radila tri voditelja na sceni.

Bilo je pomalo neobično gledati Evroviziju bez orkestra, koji je ukinut zbog mera štednje zato što se tadašnji izraelski javni emiter IBA našao u ozbiljnim finansijskim problemima. Ovakav eksperiment se vremenom pokazao kao uspešan, te je posle ove Evrovizije za stalno odlučeno da orkestar više ne bude prisutan. Takođe, bila je to i poslednja Evrovizija koja je bila održana u nekoj koncertno-sajamsko-kongresnoj dvorani jer se već naredne 2000. godine festival preselio u sportske hale. Najveći kritičar Evrovizije bez orkestra je bio upravo dvostruki evrovizijski pobednik Džoni Logan, koji je te godine ovakvu Evroviziju nazvao „karaoke takmičenjem”, sve zbog činjenice da je pratećim vokalima bilo dozvoljeno pevanje na plejbek.

Po prvi put posle 1992, 1995. i 1996. godine su se takmičile 23 države na finalnoj večeri. Zbog lošeg petogodišnjeg bodovnog proseka iz prethodne godine su bili primorani da takmičenje propuste: Mađarska, Grčka, Makedonija, Finska, Slovačka, Švajcarska i Rumunija. Nakon godinu dana primorane pauze su se vratili: Danska, Austrija, Island i Bosna i Hercegovina. Listi zemalja povratnika se te 1999. godine posle petogodišnjeg odustva priključila i Litvanija. Rusija je takođe izrazila želju za povratkom, ali EBU im nije dozvolila zato što prethodne godine nisu prenosili takmičenje.



Te 1999. godine je trebala debitovati Letonija, ali je kasnije odustala. Zatim je nuđeno Mađarskoj da se ponovo takmiči čija televizija nije pokazala zainteresovanost za takmičenje, pa je samim tim Portugalija zaokružila listu od 23 zemlje učesnice. Takođe, uvedeno je pravilo da od naredne 2000. godine četiri najveća finansijera EBU Ujedinjeno Kraljevstvo, Španija, Nemačka i Francuska dobiju status „Velike četvorke” koji je podrazumevao njihov unapred zagarantovan nastup u finalu, bez obzira na raniji učinak i plasman. Sve je to urađeno u nameri da bi se izbegao slučaj iz 1996. godine, kada Nemačka nije uspela da se kvalifikuje za finalno veče, što je tada dovelo do ogromnog finansijskog gubika.

Bivša Jugoslavija je i ovaj put bila među primećenima. Po drugi put je za Sloveniju pevala Darja Švarger, ali komercijalno najuspešnije numere sa tog područja su bile Marija Magdalena hrvatske predstanice Doris Dragović i Putnici bosanskohercegovačkog predstavnika Dine Merlina. Oboje su bili i najbolje plasirani sa tog područja – četvrto, odn. sedmo mesto. Pobedu je odnela Šveđanka Karlot Pereli, koja će 2008. godine u Beogradu ostvariti svoje drugo evrovizijsko pojavljivanje.

Među primećenima su bili i drugoplasirana Selma sa Islanda i multinacionalna nemačka grupa „Sürpriz”, koja je zauzela visoko 3. mesto.


Snimak takmičenja iz Jerusalima 1999. godine

Stokholm 2000.

Naredne, 2000. godine, Šveđani su uspostavili nove standarde u organizaciji takmičenja. Jubilarno 45. takmičenje je bilo održano u sportskoj dvorani „Globen” pred 16.000 gledalaca, što je bila najrekordnija Evrovizija po broju posetilaca do tada. Spletom nesrećnih okolnosti, po prvi put su na finalnoj večeri bile prisutne 24 države. Zbog lošeg petogodišnjeg bodovnog proseka iz prethodne godine su takmičenje preskočili: Slovenija, Portugalija, Bosna i Hercegovina, Poljska i Litvanija. Nakon godinu dana primorane pauze su se vratili: Makedonija, Finska, Švajcarska i Rumunija, a listi zemalja povratnika se nakon dvogodišnjeg odustva priključila i Rusija. Te 2000. godine je debitantsko učešće ostvarila Letonija.

Slovačkoj i Mađarskoj je bilo ponuđeno da pošalju svoje predstavnike, ali su iz finansijskih razloga odustale od učešća; Mađari se na takmičenje nisu vraćali do 2005. godine, a Slovaci se nisu vraćali do 2009. godine. Grčkoj je bilo potom ponuđeno da bude 25. država učesnica, a pošto je i ona odustala, EBU nije imao vremena da joj traži zamenu, pa je odlučila da broj učesnika na finalnoj večeri zaokruži na 24.



Od zemalja sa prostora bivše Jugoslavije su bile prisutne Hrvatska i Makedonija. Za Hrvatsku je pevao Goran Karan, koji se takmičio s numerom Ostani (Kad zaspu anđeli), a za Makedoniju je pevala devojačka grupa „XXL” koja se predstavila pesmom 100% te ljubam. Prvospomenuta numera je doživela najveći komercijalni uspeh i već dugi niz godina ne silazi sa repertoara regionalnih radio-stanica.

Među primećenima su bili i predstavnici iz zemalja nekadašnjeg Sovjetskog Saveza – Ines iz Estonije, koja je zauzela 4. mesto, alternativna rok grupa „Brainstorm” iz Letonije koja je zauzela visoko 3. mesto i ruska predstavnica Alsou, koja je bila druga. Na opšte iznenađenje mnogih, podbacile su do tada najveći favoriti Linda Vagenmakers iz Holandije i Niki Frenč iz Ujedinjenog Kraljevstva, a pobedu su odneli braća Olsen iz Danske. Primećen je bio i petoplasirani Štefan Rab iz Nemačke.


Snimak takmičenja iz Stokholma 2000. godine

Kopenhagen 2001.

Pesma Evrovizije 2001. godine je bila specifična po tome što je bila održana na fudbalskom stadionu „Parken” pred 36.000 gledalaca, što je do današnjeg dana ostao najveći Evrosong po broju posetilaca do sada. Kako bi se posetioci zaštitili od hladne klime koja je uobičajena za Dansku, za potrebe takmičenja je izgrađen pokretni krov. Međutim, ovakav pristu organizaciji se nije baš najbolje pokazao kao trajno rešenje zato što većina publike nije mogla da vidi izvođače, a nekima je bina bila prevelika.

Učestvovale su 23 države. Takmičenje su zbog lošeg petogodišnjeg bodovnog proseka u periodu 1996 – 2000. godine propustili: Belgija, Austrija, Kipar, Makedonija, Finska, Rumunija i Švajcarska. Nakon godinu dana prinudne pauze vratili su se: Slovenija, Portugalija, Bosna i Hercegovina, Poljska i Litvanija; navedenim povratnicima se priključila i Grčka, koja se takmičila po prvi put posle 1998. godine.

Te 2001. godine je uvedena i nova koncepcija odabira finalista za naredno takmičenje: pored zemalja iz „Velike četvorke” (Ujedinjeno Kraljevstvo, Španija, Francuska i Nemačka), plasman na naredno finalno veče je obezbedilo 15 najbolje plasiranih iz tekuće godine; svi ostali koji su se našli „ispod crte” su bili primorani da naredne godine propuste takmičenje, a njihovo mesto su popunile zemlje koje su u tekućoj godini propustile ovaj najdugovečniji TV format.



Čast eks-Ju nacije su branili Vanna iz Hrvatske, Nino Pršeš iz Bosne i Hercegovine i Nuša Derenda iz Slovenije. Najbolje plasmane su upravo zabeležile slovenačka i hrvatska predstavnica – zauzele su sedmo i deseto mesto, dok je Nino Pršeš iz BiH zauzeo skromno 14. mesto, što je bilo dovoljno da osigura učešće svoje nacije i u 2002. godini.

Među primećenima su bili i duo „Antique” iz Grčke (jedan od članova je bila i kasnija evrovizijska pobednica Elena Paparizu), grupa „Friends” iz Švedske, Nataša Sent-Pjer iz Francuske, Mišel iz Nemačke i Rolo i King iz Danske. Međutim, na iznenađenje mnogih, pobedu su odneli estonski aduti Tanel Padar, Dejv Benton iz Arube i grupa „2XL”.


Snimak takmičenja iz Kopenhagena 2001. godine

Talin 2002.

Došao je najzad taj trenutak. Istočna Evropa je te 2002. godine po prvi put ugostila Pesmu Evrovizije. Po prvi put posle 2000. godine, na finalnoj večeri su učestovale 24 države – 17 najbolje plasiranih iz prethodne godine i sedam država koje su prethodne godine bile na prinudnom odmoru: Belgija, Austrija, Kipar, Makedonija, Finska, Rumunija i Švajcarska. Takmičenje je trebalo da preskoče i Izrael, Portugalija i Holandija zbog prvobitno najavljenog smanjenja broja zemalja učesnica na 22, ali, nakon proširenja broja učesnika na 24, Izraelu i Portugaliji je data šansa da se predstave međunarodnoj publici.

Međutim, kako se portugalski javni servis RTP našao u finansijskim problemima, Portugalija je rešila da otkaže učešće i EBU je dao šansu Letoniji da se takmiči, iako je trebala propustiti takmičenje posle lošeg plasmana iz 2001. godine. Tu priliku su Letonci uspešno iskoristili i samim tim je njihova predstavnica Marija Naumova, poznata kao Meri En, odnela pobedu. Pored Holanđana, na prinudnu pauzu su te 2002. godine otišli i Poljska, Irska, Island i Norveška zbog loših plasmana ostvarenih u 2001. godini.



Među primećenima su bili i Maltežanka Ira Losko. Rosa Lopez iz Španije, Korina Mej iz Nemačke, grupa „Afro-dite” iz Švedske, Sandrin Fransoa iz Francuske i predstavnica zemlje domaćina Ana Salin iz Švedske. Posebno najveće razočarenje je bila Malena Mortensen iz Danske, koja je učešće završila na poslednjem 24. mestu sa samo sedam osvojenih poena, što je dovelo do toga da Danci naredne godine preskoče takmičenje. Još jednu titulu najvećeg razočarenja je ponela Laura iz Finske.

Bivša Jugoslavija je, kao i uvek, bila izuzetno primećena. Čast nekadašnje zajedničke države su branili: Vesna Pisarović iz Hrvatske, koja je pevala numeru Everything I Want (engleska verzija pesme Sasvim sigurna), Karolina Gočeva iz Makedonije, koja je pevala Od nas zavisi, Maja Tatić iz Bosne i Hercegovine i trio transeksualaca „Sestre” iz Slovenije.

Zanimljivo je da je te godine za mogući povratak na Evrosong počela da se priprema i tadašnja SR Jugoslavija, kasnije Srbija i Crna Gora, te je delegacija Radio-televizije Srbije te 2002. godine bila deo Pesme Evrovizije po prvi put posle 1992. godine, odn. otputovala je u Talin gde se te godine održavalo takmičenje u nameri da se bolje upoznaju sa sadašnjim prilikama i bolje pripreme za povratak koji je tada bio u najavi. Upravo zbog toga je Radio-televizija Srbije na svom Drugom programu te, i naredne 2003. godine prenosila takmičenje uz komentare legendarnog Mladena Popovića.


Snimak takmičenja iz Talina 2002. godine

Riga 2003.

Pesma Evrovizije 2003. održana u letonskoj prestonici Rigi je ujedno bila i poslednja koja je bila u formi jednovečernjeg takmičenja i isto tako zadnja u kojoj je važilo pravilo prinudnog pauziranja. Naime, tadašnji supervizor takmičenja Sara Juen je te večeri najavila da od naredne 2004. godine festival više neće imati jedno, već dve večeri, tj. polufinalno i finalno veče.

Isto tako je ova Evrovizija bila i poslednja koja je imala najveći broj zemalja na finalnoj večeri – čak 26 zemalja je bilo prisutno te godine. Na prinudnu pauzu su zbog loših rezultata iz prethodne godine otišli: Makedonija, Finska, Švajcarska, Litvanija i Danska, vratili su se Portugalija, Holandija, Poljska, Irska, Island i Norveška, a debitovala je Ukrajina. Bila je to i poslednja godina u kojoj se vršio ovakav metod selekcije finalista.

Tada je odlučeno da deset najbolje plasiranih država sa finalne večeri i tzv. „Velika četvorka” svake godine idu direktno na finalno veče Pesme Evrovizije počev od 2004. godine. Te kriterijume za učešće na finalnoj večeri Pesme Evrovizije su, pored pobednika Turske, ispunili i: Belgija, Rusija, Norveška, Švedska, Austrija, Poljska, Island, Rumunija i Irska. Sve ostale plasirane države „ispod crte” su šansu za odlazak u finale tražili kroz kvalifikaciono polufinalno veče.


Za debitantsko učešće su te 2003. godine bili zainteresovani i Srbija i Crna Gora, Albanija i Belorusija, ali su na svoja prva pojavljivanja morali da pričekaju narednu godinu zbog kasnih promena u EBU-u koje je određivalo zemlje finaliste sledećeg takmičenja.

Bilo je dosta zanimljivih takmičara te godine: skandalozni ženski duo „t.A.T.u.” iz Rusije, Alf Pojer iz Austrije, pobednica Sertab Erener iz Turske, grupa „Urban Trad” iz Belgije, grupa „Ich Troje” iz Poljske, Bet iz Španije… Najveće iznenađenje večeri je bilo poslednje mesto britanskog dua „Jemini” – nisu osvojili ni jedan poen po prvi put u istoriji učešća Ujedinjenog Kraljevstva.

Bivša Jugoslavija te godine nije uspela da ostvari neke značajne plasmane, a ni dame koje su branile čast naše nekadašnje države nisu bile baš toliko poznate zvezde u svojoj domovini, već su se više smatrale „kometama”; doduše, samo Klaudija Beni iz Hrvatske u to vreme jeste bila strahotno popularna, ali Karmen Stavec iz Slovenije i Mija Martina iz Bosne i Hercegovine to nisu bile.


Snimak finalnog takmičenja iz Rige 2003.

Istorijom od 2004. godine do današnjih dana se nećemo baviti, kao ni onom pre 1993. godine, jer je prvi deo istorije svima poznat, a na onaj drugi pravo polaže drugi sajt slične tematike. Nadam se da ste uživali u ovom kratkotrajnom dvodelnom autorskom putovanju jer naredni tekstovi će biti rezervisani za aktivnosti Željka Joksimovića u Istanbulu 2004. godine – od velikog ispraćaja do spektakularnog dočeka.


Tekst napisao: RetroPressAdria

Izvor za korišćenje pojedinih delova teksta : evrovizija.rs

Zahvaljujem se redakciji sajta evrovizija.rs na tome što su mi dali dozvolu da embedujem njihove postove i da koristim delove teksta sa njihovog sajta.

Please follow and like us:
error0

Povezani postovi

One Thought to “Istorija Pesme Evrovizije – 2. deo: 1999 – 2003. godine”

  1. I see you don’t monetize retropressadria.rs, don’t waste your
    traffic, you can earn additional cash every month with new monetization method.
    This is the best adsense alternative for any type of website (they approve all sites), for
    more details simply search in gooogle: murgrabia’s tools

Leave a Comment